WC Kabin Ölçüleri: Standart, Engelli, Çocuk Kabini ve Pisuvar Bölmesi İçin Kaynaklı Rehber

Kısa cevap: WC kabin ölçüsünü dört karar belirler: klozetin asma mı yere oturan mı olduğu, kapının içe mi dışa mı açıldığı, mahalin derinliği ve kabini kimin kullanacağı. Standart kabin için tek bir resmî ölçü yoktur. Erişilebilir kabinde Türkiye’de TS 9111’in güncel metni esas alınır; ABD’deki ADA 604.8 ise en az 1525 mm genişlik ister.

“WC kabin ölçüleri ne olmalı?” sorusu genelde keşiften hemen önce, mimar, iç mimar ya da yüklenici şartname yazarken sorulur. İnternette dolaşan milimetre aralıklarının çoğu kaynaksızdır. Bu rehberde hangi değerin hangi kaynaktan geldiğini satır satır gösteriyoruz: erişilebilir ve ambulant kabin için ABD ADA Standartları ile İngiltere’nin Approved Document M (Cilt 2) belgesini, panel malzemesi için Gentaş’ın teknik föyünü ve Avrupa laminat sektörünün derneği ICDLI’nin işleme bültenini, kalınlık, zemin boşluğu ve donanım için de kendi uygulamalarımızı kullandık.

WC kabin ölçüsünü hangi kararlar belirler?

Kabin genişliği ve derinliği tek başına seçilen bir sayı değildir; aşağıdaki kararların sonucudur:

• Klozet tipi: Asma klozet daha kısa bir derinlikle çözülebilir. ADA 604.8.1.1, tekerlekli sandalye kabininde asma klozet için en az 1420 mm, yere oturan klozet için en az 1500 mm derinlik ister.
• Kapı yönü: İçe açılan kapı, kabin içinden yer çalar. Approved Document M §5.14(a), standart kabinde içe açılan kapının süpürme alanı, klozet ve yan duvar arasında 465 mm çaplı serbest bir sütun bırakılmasını ister.
• Mahal derinliği: Kabin derinliğine kapının önündeki geçiş alanı eklenir. ADA 604.8.1.2’ye göre kapıya kilit tarafından yaklaşılıyorsa kapı ile önündeki engel arasında en az 1065 mm (42 in) açıklık gerekir.
• Kullanıcı grubu: Yetişkin, çocuk, tekerlekli sandalye kullanıcısı ya da yürüme desteğine ihtiyaç duyan (ambulant) kullanıcı için ölçüler farklıdır.
• Kabin adedi: ADA 213.3.1’e göre altı veya daha fazla kabin (ya da klozet ve pisuvar toplamı altı veya daha fazla) varsa, erişilebilir kabine ek olarak bir ambulant kabin de istenir.

Standart WC kabin ölçüleri ne olmalı?

Standart (genel kullanıma açık) kabin için incelediğimiz standart ve resmî belgelerde herkesin uyduğu tek bir genişlik-derinlik ölçüsü yok. Bu yüzden kabin genişliğini, derinliğini ve kapı genişliğini her projede keşifte, mahal planı ve tesisat akslarına göre belirliyoruz. Kaynakla verilebilen ve şartnamede gerçekten işe yarayan değerler şunlar:

• Panel kalınlığı: G-COM kompakt laminat kabin bölmelerinde yaygın olarak 12–13 mm, yük taşıyan veya mahremiyet beklentisi yüksek uygulamalarda 18 mm kullanıyoruz. CDF seçeneği yalnız 12 mm’dir.
• Zemin boşluğu: Islak hacimde panel alt kenarı zeminden yükseltilir ve durgun suyla temas etmez; mahal iyi havalandırılır ve yalnız korozyona dayanıklı bağlantı elemanı kullanılır. ICDLI’nin kompakt laminat işleme bülteni de nem etkisindeki alanlarda korozyona dayanıklı bağlantı elemanı kullanılmasını şart koşar. Erişilebilir ve çocuk kabinleri için ADA’nın ayak boşluğu ölçüleri aşağıdaki tabloda.
• Ayak: Kabin ayaklarımızda 10 cm ve 15 cm seçenekleri var; alüminyum, paslanmaz ve ayarlanabilir (bingolu) tipler bulunuyor. Net zemin boşluğu ayak tipine ve montaj detayına göre değişir; ıslak ve yoğun kullanılan mahallerde bunu keşifte birlikte netleştiriyoruz.
• Kapı: ICDLI bülteni, kompakt laminat kapı kanadının levhadan boyuna yönde kesilmesini, büyük kabin ve soyunma kapılarında ikiden fazla menteşe kullanılmasını ve kapının iki yüzü arasında sıcaklık ve nem farkı oluşmaması için hava sirkülasyonu sağlanmasını önerir; aksi hâlde kanat çarpılabilir.
• Panel yüksekliği: Bölme yüksekliği tavan kotuna ve istenen mahremiyete göre seçilir; tabandan tavana kapalı kabin de mümkündür.

WC kabin ölçüleri tablosu (mm ve inch)

ADA değerleri belgede hem inch hem mm olarak verilir; ADM değerleri mm’dir, inch karşılıkları yuvarlanmış dönüşümdür (≈). Tablo yön göstermek içindir; Türkiye’deki projede bağlayıcı ölçüyü yürürlükteki mevzuat ve proje müellifi belirler.

Engelli (erişilebilir) WC kabini kaç cm olmalı?

TS 9111 notu: Türkiye’de erişilebilirlik için başvurulan standart TS 9111 “Engelliler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Erişilebilirlik Gerekleri”dir ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın erişilebilirlik standartları listesinde yer alır. Bu yazıda TS 9111 değerlerini bilerek vermiyoruz: standart ücretli ve revizyona açık bir metin. Projede güncel baskıyı TSE’den temin edip esas alın.

Uluslararası referans olarak en net sayısal çerçeveyi ABD’nin 2010 ADA Standartları verir. ADA 604.8.1’e göre tekerlekli sandalye kabini en az 1525 mm (60 in) genişliğinde olmalı. Derinlik asma klozette en az 1420 mm (56 in), yere oturan klozette en az 1500 mm (59 in). Kapı kabinin asgari alanına doğru açılmamalı, kendiliğinden kapanmalı ve kilit tarafına yakın iki yüzde de kapı kolu bulunmalı. Ön bölmede ve en az bir yan bölmede zeminden en az 230 mm (9 in) yükseklikte, bölme yüzünden en az 150 mm derinlikte ayak boşluğu istenir. Bu boşluk, tekerlekli sandalyenin ayak dayanağının bölme altına girmesini sağlar. Kabin derinliği asma klozette 1575 mm’yi (62 in), yere oturanda 1650 mm’yi (65 in) aşıyorsa ön bölmede bu boşluk aranmaz.

İngiltere’nin Approved Document M Cilt 2 belgesi (2015 baskısı, 2020 ve 2024 değişiklikleriyle) daha çok kapı ve kullanım davranışına odaklanır. §5.3’e göre WC kabin kapılarının tercihen dışa açılması, içe açılıyorsa tekerlekli sandalye dönüş alanına veya asgari kullanım alanına taşmaması gerekir. Kapı, içeride biri kapıya yığılmış olsa bile açılabilmelidir. §5.4(e) ise kabin kapılarında, acil durumda kapıyı dışarıdan dışa doğru açmaya imkân veren bir acil açma mekanizması ister.

Ambulant kabin nedir, ölçüsü ne olmalı?

Ambulant kabin, tekerlekli sandalye kullanmayan ama yürürken desteğe ihtiyaç duyan kişiler için iki yanında tutunma barı bulunan dar kabindir. ADA 604.8.2’ye göre genişliği 890–940 mm (35–37 in), derinliği en az 1525 mm (60 in) olmalı. Kapısı kendiliğinden kapanmalı ve kabinin asgari alanına doğru açılmamalı. ADM §5.14(c), ambulant kabin kapısının tercihen dışa açılmasını ve içe bakan yüzde yatay bir kapatma barı bulunmasını önerir. Daha fazla alana ihtiyaç duyanlar için §5.14(d) 1200 mm genişliğinde büyütülmüş bir kabin tarif eder. Ambulant kabinin tam yerleşimi (barlar, raf, askılar) ADM’deki Diyagram 21’de verilir.

Anaokulu ve çocuk WC kabin ölçüleri nedir?

Çocuk kabininde ilk fark klozettedir. ADA 604.9, çocuk kullanımına yönelik klozetlerde oturak yüksekliğini 280–430 mm (11–17 in) arasında tanımlar. Klozet eksenini yan duvardan 305–455 mm (12–18 in) uzağa koyar, sifon kumandasını da zeminden en fazla 915 mm (36 in) yükseğe yerleştirir. Çocuk kabininde ön ve yan bölmelerdeki ayak boşluğu yüksekliği en az 305 mm (12 in) olmalı. Bölme yüksekliği ve öğretmen gözetimi için kabinin ne kadar açık bırakılacağı ise yaş grubuna ve okulun işleyişine göre seçilir. Bunu proje müellifi ve okul yönetimiyle birlikte belirlemek gerekir. ADM de erkek tuvaletlerinde çocuklar için alçak bir pisuvar düşünülmesini önerir.

Pisuvar (pisuar) ara bölmesi ölçüleri ve montajı

Sahada iki yazım da kullanılıyor: pisuvar ve pisuar. Pisuvar ara bölmesi, yan yana pisuvarlar arasında mahremiyet sağlayan tek panellik bir bölmedir. Panel genelde zemine basmaz, duvara bağlanır. Biz bu bağlantıda alüminyum veya paslanmaz L bağlantı elemanlarını kullanıyoruz; gizli bağlantı da mümkün. Bölmenin yüksekliği ve derinliği için genel geçer bir kaynaklı ölçü bulamadık. Bu ölçü pisuvar tipine, montaj yüksekliğine ve yan yana pisuvar aralığına göre projede belirlenir. Erişilebilir olarak tasarlanan bir pisuvarda ADA 605.2 kenar (rim) yüksekliğini zeminden en fazla 430 mm (17 in) ile sınırlar; ara bölme bu pisuvarın kullanımını daraltmamalı.

Malzeme tarafında zemini sık yıkanan mahallerde G-COM kompakt laminat öneriyoruz. Zeminden yükseltilmiş ve doğrudan su almayan pisuvar bölmelerinde 12 mm CDF de bir seçenek.

Kapı içe mi dışa mı açılmalı, kilit nasıl seçilir?

Standart kabinde iki yön de uygulanıyor. İçe açılan kapı koridoru boş bırakır, dışa açılan kapı ise kabin içinde yer açar ve içeride yığılan birine ulaşmayı kolaylaştırır. ADM §5.3 dışa açılmayı tercih eder; içe açılan kapıda §5.14(a)’daki 465 mm’lik serbest sütunun korunması gerekir. Kapı dışa açılıyorsa açıkken kaçış yolunu daraltmamalıdır (§5.4(f)). Erişilebilir ve ambulant kabinde ADA, kapının kabinin asgari alanına doğru açılmasına izin vermez.

Donanım tarafında kendiliğinden kapanan (yaylı) menteşe, dolu/boş göstergeli kilit ve korozyona dayanıklı paslanmaz ayak sunuyoruz. Seçenekleri WC kabin menteşe, kilit ve ayak seçenekleri sayfasında görebilirsiniz. Projede dışarıdan acil açma şartı varsa bunu teklif aşamasında belirtin, kilidi ona göre seçelim.

Panel malzemesi ve kalınlığı: G-COM mu, CDF mi?

Kompakt laminat, reçine emdirilmiş kâğıt katmanlarının yüksek basınç altında preslenmesiyle elde edilen, kendi kendini taşıyan masif paneldir. Kabinlerde kullandığımız Gentaş G-COM, EN 438-4’e göre CGS sınıfında, yoğunluğu en az 1,35 g/cm³ ve 12–25 mm aralığında EN 13501-1’e göre B-s1,d0 yangın sınıfındadır. Kısa karar şöyle:

• Duş, havuz, spa, hortumla yıkanan zemin, yangın sınıfı şartı: G-COM kompakt laminat, 12–13 mm veya 18 mm.
• Kuru ya da yalnız su sıçrayan, iyi havalandırılan ofis, okul, AVM tuvaleti: CDF levha ile kabin (12 mm, en az 1,00 g/cm³). CDF neme dayanıklıdır ama su geçirmez değildir; paneller zeminden ayrılmalı ve mahal havalandırılmalı.

Ayrıntılı karşılaştırma için CDF mi kompakt laminat mı yazımıza, ıslaklık sınıfına göre seçim için de ıslak hacimde malzeme seçimi rehberimize bakabilirsiniz. Kompakt ile ince HPL arasındaki farkı kompakt laminat ve HPL farkı yazısında anlattık.

Gülmar’da nasıl çalışıyoruz?

1998’den beri İzmir Bornova’dayız, 2020’den beri Gentaş Ana Bayii’yiz ve bugüne kadar 1200’den fazla projeyi tamamladık. Kompakt laminat WC kabin sistemlerinde süreç kabaca şöyle işliyor: ölçü ve mahal bilgisi geliyor, kabin yerleşimini ve kapı yönlerini birlikte netleştiriyoruz. Ardından panelleri CNC’de kesip deliklerini açıyoruz. Bu iş tipik olarak 7–10 gün sürüyor; adet ve iş yüküne göre değişebiliyor. Son olarak donanımla birlikte montajı yapıyoruz. Fiyatı neyin belirlediğini WC kabin fiyatını belirleyen kalemler yazısında ayrıca ele aldık. Teklif için sayfadaki WhatsApp butonundan plan veya fotoğraf göndermeniz yeterli.

Keşif öncesi ölçü kontrol listesi

1. Mahal planı: DWG/PDF ya da ölçülü el çizimi; duvarlar arası net ölçüler.
2. Tavan yüksekliği, asma tavan kotu ve tabandan tavana kabin isteniyor mu?
3. Tesisat aksları: klozet ve pisuvar eksenleri, gömme rezervuar yerleri.
4. Klozet tipi: asma mı, yere oturan mı?
5. Kabin adedi; erişilebilir ve ambulant kabin gerekiyor mu?
6. Kapı yönleri ve kabin önündeki koridor genişliği.
7. Mahalin ıslaklığı: hortumla yıkama var mı, duş veya havuz var mı?
8. Şartname: yangın sınıfı, “EN 438 kompakt laminat” şartı, renk ve donanım grubu.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki değerlendirme yerine geçmez. Bir projede uygulanacak ölçüleri yürürlükteki yönetmelik ve standartlar ile proje müellifi belirler.

Kaynaklar

• U.S. Access Board — 2010 ADA Standartları, Bölüm 6 (604.8 kabinler, 604.9 çocuk klozetleri, 605 pisuvarlar)
• U.S. Access Board — 2010 ADA Standartları, Bölüm 4 (404.2.3 kapı net geçiş genişliği)
• U.S. Access Board — 2010 ADA Standartları, Bölüm 2 (213.3.1 kabin sayısı)
• HM Government — Approved Document M, Cilt 2 (§5.3, §5.4, §5.14, Diyagram 21)
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Erişilebilirlikle ilgili standartlar (TS 9111)
• ICDLI — Processing HPL compact laminates (2017; §5 bağlantı elemanları, §5.3 kapılar)
• Gentaş — G-COM teknik veri föyü
• EN 438-4:2016 — Kompakt laminatlar için sınıflandırma ve özellikler

Son güncelleme: 12 Kasım 2026